Moeiteloos niets doen

‘Zomaar niets doen en dan gebeurt er toch van alles’. Het stond in een boek dat ik tien jaar geleden van iemand cadeau kreeg. De kunst van het nietsdoen. Toen was ik nog helemaal niet toe aan nietsdoen. Laat staan dat ik wilde begrijpen waar de essentie om ging.

Nu weet ik dat wel. Nooit gedacht dat ik dat ontwikkelpunt zou bereiken. Maar eerlijk gezegd is er geen actieve inspanning voor nodig geweest om dat inzicht te krijgen. Wat er nodig was, was enorm bewegen en veel inspanning leveren voor een doel en zien dat het niet leidde tot de gewenste vooruitgang. Sterker nog, de realisatie dat wat ik toen wenste helemaal niet meer is wat ik wens. Wat ik dacht nodig te hebben, helemaal niet nodig is. Boeddhisten noemen het: hechten en verlangen vaarwel zeggen. Want het drong tot mij door dat alles wat ik werkelijk nodig heb, er gewoon is. En dat het ‘niet hebben’ veel vrijheid brengt. Juist die overgang van ‘Hebben’ naar ‘Zijn’ bleek voor mij de meest waardevolle.

De onzekere of verlatingsangstige mens is gericht op zekerheden najagen. Zekerheden die na ingrijpende ervaringen geen zekerheden blijken te zijn. En waarom waren ze nodig? Omdat het zo hoort of omdat we zorg nodig hebben?

Zomaar niets doen en dan gebeurt er toch van alles. Het klinkt als het weer dat doet waar het zin in heeft. Het gebeurt en we hebben er geen invloed op en kunnen ons er enkel bij neerleggen. Veel leed en strijd eindigt als we ons afstemmen op wat is. We zeggen vaak ‘het is wat het is’ maar dat komt pas uit onze mond als we alles hebben geprobeerd om iets te bewerkstelligen. Sommige situaties zijn niet te beïnvloeden, mensen ook niet. Mensen doen wat ze doen. We hebben alleen invloed als mensen afhankelijk van ons zijn voor geld, gezondheid en levensbedreigende momenten. Maar ook daar kunnen we een keuze in maken om die beïnvloeding te accepteren of ons eraan te onttrekken. We hebben altijd een keuze, hoe moeilijk die ook is.

Als de zon niet schijnt kun je toch in het licht leven. Onze gemoedstoestand staat in verbinding met onze gedachten. De hoeveelheid gedachten kunnen we reduceren indien we contact maken met ons lichaam en ons zeer bewust worden van onze ademhaling. De aan stress leidende samenleving is naarstig op zoek naar manieren om die stress te reduceren. Maar het is als dweilen met de kraan open. Wat de stress veroorzaakt wordt niet aangepakt, alleen onze reactie wordt tijdelijk gedempt. Onze levensstijl vormt het probleem. Wat we denken te moeten bereiken vooral.

Het vraagt een meesterlijke aanpassing als je adrenalinelevel tegen het plafond aan plakte. Niet dat dit bij mij zo was maar nietsdoen vraagt jezelf op een andere wijze bekijken en vooral het leven anders bekijken. En dat gebeurt vaak pas als het water aan de lippen heeft gestaan of als alles instort waar je je fundament mee dacht te hebben gebouwd.

Er kan veel in beweging komen als je niet meer beweegt. Je moet dat vooral gewoon uitproberen. Kijken wat er dan wel of niet tot stand komt. Wat ik vooral leerde was dat elke verwachting loslaten en niet iets tot stand willen brengen de innerlijke vrijheid tot wasdom brengt. Want elke verwachting en elk doel vraagt actie. Maar misschien dat de vraag dan omhoog komt: maar hoe ervaar ik dan zingeving in mijn leven en hoe ontdek ik dan de zin van het leven?

De dingen keren vaak ten goede zodra je ophoudt met strijden. Je kunt meer bereiken met minder inspanning. Op het juiste moment handelen en dat moment openbaart zich vanzelf door af en toe stil te staan en te luisteren en te voelen.

Zolang we ons aan een autoriteit onderwerpen die ons vertelt wat we moeten doen zoals religie, werkgever, regering, wellicht partner dan kunnen we de verantwoordelijkheid afschuiven op die autoriteit. Vrijheid zadelt ons met verantwoordelijkheid op. Verantwoordelijkheid voor ons eigen handelen en voor onze beslissingen. Maar zodra we die autoriteit afwijzen worden we eenzaam. We plaatsen ons daarmee buiten de gemeenschap van aangepasten, geconditioneerden en scheiden ons innerlijk van de grote massa af, voor wie onderwerping, het zich ondergeschikt maken, iets is dat hun zekerheid verschaft. Eenzaamheid roept bij veel mensen angst op. Deel uitmaken van een aangepast collectief verdrijft die angst voor eenzaamheid niet. Vrijheid is de mens gegeven die zonder vooringenomenheid de werkelijkheid ziet zoals die is. Alleen zijn is een deel van het mens zijn en als je het accepteert als je aard dan kun je je moedig openstellen voor het gevoel dat dit oproept. Daarmee verdwijnt de angst.

Juist afgescheiden zijn van je zelf maakt dat mensen diep eenzaam zijn. Ze hebben geen contact met zichzelf, ervaren zichzelf uitsluitend in de vorm van een kunstmatige constructie die we IK noemen.

Laten gebeuren, zonder motief leven. Gewoon omdat Leven je essentie is.

Aan alle kanten zijn we in onze bewegingsvrijheid beperkt. Altijd wordt naar het nut van alles wat we doen gekeken. Er is haast niets meer dat mensen zonder motief doen. Ze hebben altijd een aanleiding nodig. Handel door niet te handelen, door te laten gebeuren. Dingen die buiten onze ervaring vallen, daar kunnen we niets mee. Maar de nieuwsgierigheid om te leren vormt een toegangspoort om uiteindelijk kennis te maken met die diepe essentie die we kunnen leren kennen. Dat Leven de bedoeling is. Met plezier en souplesse.  Niet door lichtzinnigheid. Maar door de kunst van het nietsdoen te leren kennen door het toe te laten. Het aardse optreden zal erdoor veranderen en niet meer krampachtig zijn. Het laten gebeuren van de dingen omdat het zo bedoeld is. Ik ben verrast geworden door wat er allemaal moeiteloos en vanzelf ging, doordat ik niets meer doelmatig deed en er toch van alles gebeurde.